عباس قديانى

122

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

سلسله نادر شاه به شعبهء قرخلو از طايفهء افشار منسوب بود ، سلسلهء اعقاب و احفاد او در تاريخ به افشاريه موسوم شده است . قلمرو وسيع مملكت نادر شاه بعد از قتل ( 1160 ه . ق . ) او هم به سبب بىلياقتى اعقاب او و هم به علت ظهور مدعيان مختلف تجزيه شد و عليقلى خان برادرزادهء او ، كه به نام عادلشاه بعد از او به سلطنت نشست بعد از كشتن پسران و نوادگان نادر با مخالفت برادر خود ابراهيم خان مواجه گشت و آخر آن هردو مدعى به دست امراى شاهرخ افشار پسر رضا قلى ميرزا و نوادهء نادر مغلوب و مقتول شدند . اما با ظهور قدرت محمد حسن خان قاجار و كريم خان زند و آزاد خان افغان و احمد شاه درانى حدود قلمرو شاهرخ به همان ايالت خراسان محدود ماند . هرچند احمد شاه درانى پادشاه افغان و كريم خان زند سلطنت آن ولايت را براى شاهرخ محفوظ شناختند ليكن او حتى در قلمرو خود نيز چندان قدرت حيثيت نداشت ، و امرا و فرزندانش بر امور مستولى بودند . آقا محمد خان قاجار ، بعد از آنكه سلسلهء زنديه را برانداخت ، خراسان را تسخير كرد و شاهرخ را با تعذيب و شكنجهء بسيار هلاك نمود . در اوايل عهد فتحعلى شاه قاجار ، نادر ميرزاى افشار پسر شاهرخ دو بار در خراسان علم طغيان برافراشت ، اما اين طغيانها كه عاقبت به قتل او منتهى گشت نتوانست دولت متوفاى افشاريه را احيا نمايد . سلاطين افشاريه و مدت هريك از آنها ( تواريخ براساس هجرى قمرى است ) 1 - نادر شاه . ( 1148 - 1160 ) 2 - عادلشاه و ابراهيم شاه برادرزادگان نادر . ( 1160 - 1161 ) 3 - شاهرخ شاه . ( 1161 - 1210 ) 4 - نادر ميرزا . ( 1210 - 1218 ) افشار : - فتحعلى خان افشار افشين خيذر بن كاوس ملقب به افشين از سرداران معتصم خليفهء عباسى كه ميل داشت بر خراسان و سيستان حكومت كند ، اما باوجود عبد الله بن طاهر ، تحقق اين خواسته را نامقدور مىدانست پس در پنهان با مازيار دست يگانگى داد و او را بر عليه عبد الله برانگيخت . پس از قتل مازيار افشين نيز كه مورد سوءظن خليفه قرار داشت و به ارتباط او با مازيار پى برده بود او را درپى يكى توطئه دستگير و خانهء وى را آتش زده و او را به هلاكت رساند . گويند بنا به دستور معتصم وى در اثر گرسنگى به هلاكت رسيد . افضل الدين محمد كرمانى خواجه فضل الله محمد كرمانى از وزيران نامى و هنرمند دورهء تيمورى . افغانان غلجه‌زايى قيام افغانان غلجه‌زايى بزرگترين قيامى بود كه در ميان اقوام ايرانى در روزگار صفوى روى داد . و غلجه‌زايى قومى ايرانى و چادرنشين افغانى بودند كه در نزديكى قندهار اقامت داشتند . بعضى معتقدند كه غلجه‌زاييان همان قوم خلج قديمند كه در افغانستان اقامت گزيده و زبان ايشان را فراگرفتند و به نام غليج - غلجه موسوم گشتند . محمود افغان در سال 1130 ه . طايفهء افغانان ابدالى را كه از دشمنان غلجه‌زاييان بودند مغلوب كرد و اسد الله خان پسر عبد الله خان ابدالى سردار ايشان را